Nowa wizja pism idei

Po co nam dotacje?

Paweł Rojek | 14-10-2015 13:54:42 | zajmie Ci przeczytanie tego artykułu
Po co nam dotacje?
flickr.com

Jaki w ogóle jest cel istnienia pism społeczno-kulturalnych? Naszą mi­sją jest przede wszystkim tworzenie idei. Wspólnota polityczna, do której należy­my, słusznie uważa, że nie ma nic bardziej praktycznego niż dobra teoria.

Dlatego zbie­ra pieniądze na funkcjonowanie uniwersy­tetów, ośrodków badawczych, ale też trochę mniej formalnych instytucji, takich właśnie jak pisma niszowe. Być może w niektórych wypadkach ich działalność nie prowadzi do spodziewanych rezultatów, ale koszty ich funkcjonowania są tak nieduże, że państwo może sobie pozwolić na pewną wielkodusz­ność.

Stawka jest bowiem wielka: właściwie zainwestowane przez państwo pieniądze mogą doprowadzić do prawdziwych inno­wacji ideowych i społecznych. Potrzebujemy ich w tej samej mierze, co innowacji techno­logicznych i organizacyjnych.

Skoro jednak pisma niszowe są tak bar­dzo nam potrzebne, dlaczego ich istnienia nie można powierzyć niewidzialnej ręce rynku? Mam wrażenie, że „argument rynkowy” opiera się ona na niezrozumieniu natury tołstych żurnali. Naszym celem jest twórczość, a nie zarabianie pieniędzy. Znalezienie przez pi­smo niszy rynkowej prowadzi w wielu wy­padkach do ujednolicenia przekazu. Redak­cja w obawie przed utratą czytelników nie podejmuje ryzykownych tematów i traci to, co jest najważniejsze – innowacyjność.

Nie bez powodu powiada się, że dobre pismo żyje tyle, co pies – kilkanaście lat. W tym okresie bowiem dochodzi nie tylko do wypa­lenia intelektualnego redakcji, lecz przede wszystkim do ustalenia pozycji rynkowej pi­sma.

Pismo staje się zasiedziałe, a przez to coraz bardziej przewidywalne. Sukces ryn­kowy – choć brzmi to szokująco – wiąże się z porażką ideową. Kto nie wierzy w tę zależ­ność, niech porówna pierwsze fenomenal­ne numery „Frondy” i „Krytyki Politycznej” z najnowszymi wydaniami.

Skoro nie rynek, to może prywatni spon­sorzy? Niestety, doświadczenie wielu re­dakcji wskazuje, że prywatni przedsiębior­cy skłonni są dofinansowywać pisma tylko za cenę kontroli nad ich produktami, nie mniej zabójczej dla innowacyjności jak ry­nek. Trudno zresztą się temu dziwić: logika działania przedsiębiorców różni się od logiki działania intelektualistów.

To może jak nie rynek, to zwróćmy się w stronę partii politycznych? Niestety, zależność od partii jest jeszcze dotkliwsza niż zależność od rynku i sponsorów. Być może wydawanie biuletynu partyjnego jest dobrym interesem, ale nie jest to coś, co chcemy robić.

Wydaje się więc, że ani rynek, ani spon­sorzy, ani tym bardziej partie polityczne nie mogą zapewnić właściwych warunków dla funkcjonowania twórczego intelektualnego czasopisma. Jest tak dlatego, że wszystkie te instytucje mają charakter partykularny. Uniwersalne jest tylko państwo. Tylko ono pozostawia rzeczywistą swobodę działa­nia, zapewniając pismom wolność intelektualną w ich poczynaniach.

Podziel się artykułem:

Paweł Rojek
Doktor nauk filozoficznych, wykładowca Instytutu Filozofii UJ. Członek redakcji dwumiesięcznika Pressje. Ostatnio opublikował książkę „Awangardowy konserwatyzm. Idea polska w późnej nowoczesności”.

Napisaliśmy już 1780 tekstów

Robimy to dla Ciebie, zupełnie za darmo. Nie blokujemy treści, nie zakrywamy portalu banerami. Sami tego nie lubimy. Zamiast sprzedawać Twoje kliknięcia, stawiamy sprawę jasno: Potrzebujemy Twojego wsparcia, by utrzymać portal. Liczymy na Ciebie.

INNA KWOTA

Na nasze pytania odpowiadają: Łukasz Jasina, Jakub Majmurek, Sebastian Smoliński, Jakub Socha i Piotr Zaremba.

Spór o kino narodowe

Spór o kino narodowe

Sebastian Smoliński

Na końcu książki Krasowski stawia ciekawe pytanie: czy to Kaczyński psuje Polaków, czy jedynie świetnie do nich pasuje?

III RP na kozetce

III RP na kozetce

Krzysztof Mazur

Na poziomie województwa rekordzistą jest chyba jedna z małopolskich sieci posiadająca 52 apteki, przekraczając tym samym limit o… 41 możliwych lokali.

Uman-Ntuk: W Polsce mamy za dużo aptek

Uman-Ntuk: W Polsce mamy za dużo aptek

Maciej Dulak
Następny artykuł:

Klasa średnia potrzebna od zaraz?

Klasa średnia potrzebna od zaraz?